Wat zijn richtlijnen?

Stel, je hebt een vraag over type 2 diabetes. Je wil weten wat het beste beleid is:
welke technische onderzoeken plan je en met welke geneesmiddelen start je best?

Deze informatie vind je bij uitstek in een richtlijn. De auteurs hebben alle informatie
over deze vraag al bij elkaar gezocht, op hun kwaliteit beoordeeld en samen besproken.
Op basis daarvan stellen ze een richtlijn op met praktische adviezen voor de clinicus. Een richtlijn berust dus op de resultaten van wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende consensus.
De vraag blijft steeds hoe zwaar het verzamelde materiaal weegt, hoe krachtig het bewijs is.

Steeds meer richtlijnen geven dit aan: men spreekt van niveaus van bewijskracht. Dit heeft te maken met de vorm van evidence, het design van het onderzoek dat ons het bewijs toelevert.

In sommige richtlijnen is meer consensus aanwezig dan evidence. Richtlijnen lopen ook niet altijd parallel met systematische reviews en... richtlijnen worden nog wel eens te weinig aangepast aan nieuwe evoluties. Het is daarom belangrijk om ook als clinicus een richtlijn eerst te beoordelen: alle belangrijke opties en uitkomsten moeten aan bod komen, de procedure om het bewijsmateriaal te verzamelen en te beoordelen moet expliciet en adequaat zijn, de richtlijn moet voldoende recent zijn, ze moet onderworpen zijn aan een commentaarronde en het effect van de richtlijn moet geëvalueerd worden. Het AGREE instrument biedt een raamwerk om de kwaliteit van ricthlijnen te beoordelen.

Wie meer wil weten over het hoe en waarom van richtlijnen, kan de volgende artikels eens bekijken:

VAN ROYEN P. Aanbevelingen voor medische praktijkvoering. Hoe worden ze ontwikkeld? Hoe
ze kritisch lezen? Huisarts Nu 1998; 9-10: 286-8.

BUNTINX F. De tien geboden van de consensusbouwer. Een standaard der standaarden.
Huisarts Nu 1996: 25: 13-6.

VERMEIRE E. Guidelines; een nieuwe industrie?
Minerva 200; 4(02): 186-7.

 VAN DEN BRUEL A., VERMEIRE E, BUNTINX F., AERTGEERTS B. Kinesitherapie bij de ziekte van Parkinson. Huisarts Nu 2003;

 BOUTTIN V., BRUWIER G., LECONTE S., PAULUS D. Waarderen belgische huisartsen belgische aanbevelingen? Enquête naar het gebruik van deze EBM-instrumenten. Huisarts Nu - 2004; 33(8).

 DE MAESENEER J., VAN DRIEL M., GREEN L., VAN WEEL C.  Onderzoek in de eerste lijn. De nood aan medische, contextuele en beleidsgebonden evidentie. Huisarts Nu  2005; 34(5).